Wyłączenie gruntu z produkcji leśnej – jak przejść przez procedurę i nie polec w starciu z urzędem?

Kupno działki z malowniczym lasem lub choćby kilkoma sosnami w rogu parceli to marzenie wielu kupujący. Rzeczywistość weryfikuje ten entuzjazm w momencie, gdy okazuje się, że ten urokliwy zagajnik w ewidencji gruntów oznaczony jest symbolem Ls (las). Bez znaczenia, że jest to las prywatny. W tym momencie wkraczasz w jeden z najbardziej sformalizowanych procesów w polskim prawie administracyjnym zwanym wyłączenie gruntu z produkcji leśnej.

W tym wpisie chce pokazać, jak krok po kroku przygotować dokumenty, ile to kosztuje oraz jak skutecznie walczyć o swoje, gdy urząd mówi „nie”. Piszę to nie jako teoretyk, ale jako osoba, która przeszła ten proces w praktyce w imieniu klientów naszego biura nieruchomości.

Kiedy w ogóle możesz złożyć wniosek? (Warunek bezwzględny) – zweryfikuj

Zanim wydasz choćby złotówkę na geodetę czy projektanta, musisz sprawdzić jeden fundamentalny fakt: przeznaczenie działki w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP). Wyłączenie z produkcji leśnej podlega rygorystycznym przepisom i ustawie o ochronie gruntów rolnych i leśnych w połączeniu z innym ustawami, m.in. ustawą o lasach, planowaniu przestrzennym i ustawa – prawo budowlane.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 Ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych:

Art. 7. 1. Przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, wymagającego zgody, o której mowa w ust. 2, dokonuje się w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, sporządzonym w trybie określonym w przepisach o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. 1a. Przepisu, o którym mowa w ust. 1, nie stosuje się do terenów, dla których miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie sporządza się.

2. Przeznaczenie na cele nierolnicze i nieleśne:

 1) gruntów rolnych stanowiących użytki rolne klas I–III – wymaga uzyskania zgody ministra właściwego do spraw rozwoju wsi, z zastrzeżeniem ust. 2a,

2) gruntów leśnych stanowiących własność Skarbu Państwa – wymaga uzyskania zgody Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa5) lub upoważnionej przez niego osoby,

Przeznaczenie gruntów leśnych na cele nieleśne (np. pod budowę domu, podjazd czy sieci) musi wynikać wprost z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Słowo wprost ma tutaj niebagatelne znaczenie dla interpretacji zapisów w planie miejscowym. Urzędnicy Lasów Państwowych w Łodzi (tak było w naszym przypadku) zupełnie w mojej ocenie nie odnoszą się do całości planu. Odmawiają wyłączenia z produkcji leśnej nawet wtedy, gdy działasz zgodnie z prawem powołując się na rzekomą ,,sprzeczność z planem miejscowym”. Wynika to z faktu, iż nie analizują treści całego planu miejscowego, odnosząc się tylko do zapisów do danej jednostki planistycznej w której położona jest działka. Ignorując inne jego zapisy.

• Warunki Zabudowy (WZ): Jeśli dla danego terenu nie ma MPZP, grunt leśny co do zasady nie może zostać wyłączony z produkcji leśnej na podstawie samej decyzji o Warunkach Zabudowy! Zmiana przeznaczenia lasu wymaga procedury planistycznej z udziałem właściwych organów (w tym zgody marszałka województwa). Jeśli kupisz działkę leśną w terenie bez planu, budowa domu może okazać się prawnie niemożliwa przez lata.

Tylko jeżeli działka objęta jest planem miejscowym, a jej część leśna została w nim przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową, drogi lub dopuszcza lokalizację infrastruktury – masz zielone światło do złożenia wniosku.

Jak przygotować wniosek o wyłączenie z produkcji leśnej i jakie załączniki musisz dołączyć? (Kompletna teczka)

Wniosek o wyłączenie z produkcji leśnej składasz do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych (RDLP) właściwej dla miejsca położenia nieruchomości (zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych). My składaliśmy RDLP w Łodzi przy ulicy Matejki 5. Jeśli chcesz złożyć wniosek osobiście musisz wcześniej zarezerwować termin na stronie Lasów Państwowych, możesz również wysłać wniosek przez skrzynkę do e- doręczeń. W przypadku Łodzi interesanci przyjmowani są tylko we wtorki i czwartki z zastrzeżeniem, że wcześniej zarezerwowali wizytę on-line. Pozostałe dni urząd dla petentów jest zamknięty.

Pamiętaj! Niechlujnie złożony wniosek to gwarancja wezwań do uzupełnienia braków formalnych i utrata cennego czasu.

Teczka musi zawierać:

1. Wniosek: Dane właściciela, numer działki, obręb ewidencyjny oraz precyzyjnie określony cel wyłączenia (np. budowa budynku mieszkalnego, podziemne przyłącza mediów, budowa drogi). Druk wniosku do pobrania na stronie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych.
2. Dokument potwierdzający prawo do dysponowania gruntem: Zwykle jest to odpis postanowienia Sądu o nabycie spadku, akt notarialny zakupu lub darowizny.
3. Wypis i Wyrys z Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego: Dowód na to, że zapisy tego planu pozwalają na wyłączenie gruntu z produkcji leśnej.
4. Wypis z wyrysem z rejestru gruntów (W Łodzi wymagany dokument nie może być starszy niż 30 dni, chociaż w pouczeniu mamy 90 dni).
5. Projekt Zagospodarowania Terenu (PZT) sporządzony przez uprawnionego architekta:

Na mapie do celów projektowych (skala mak.1:1000) lub zasadniczej architekt zawiera precyzyjny bilans powierzchni terenu podlegającego wyłączeniu (wyrażony w hektarach z dokładnością do czterech miejsc po przecinku, czyli do 1m² np. 480m². Na mapie musi być naniesiony dokładny obrys projektowanego budynku, podjazdu czy wykopu pod instalacje na fragmencie oznaczonym jako Ls z legendą i bilansem terenu.

6. Opis taksacyjny lasu: Wyciąg z Uproszczonego Planu Urządzenia Lasu (UPUL) lub inwentaryzacji stanu lasu (uzyskasz go we właściwym Starostwie Powiatowym). Jeśli las nie jest objęty Planem urządzenia lasu opis taksacyjny otrzymasz w Nadleśnictwie właściwym dla położenia nieruchomości lub w zarządzie zieleni miejskiej. Opis taksacyjny określa m.in. wiek, gatunek i klasę bonitacji drzewostanu, co jest potrzebne urzędnikom do ewentualnych wyliczeń finansowych.
7. Pełnomocnictwo z opłatą od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł od każdego udzielonego pełnomocnictwa.Jeśli sprawę prowadzi pełnomocnik.

Otrzymałem decyzję pozytywna wyłączenia z produkcji leśnej– od czego zależy opłata?

Gdy Dyrektor RDLP wyda pozytywną decyzję, kolejnym krokiem jest kwestia rozliczenia finansowego. Wokół opłat za wyłączenie lasu krąży wiele mitów, tymczasem zasady określa art. 12. 1. Ustawy.

Osoba, która uzyskała zezwolenie na wyłączenie gruntów z produkcji, jest obowiązana uiścić należność i opłaty roczne, a w odniesieniu do gruntów leśnych – także jednorazowe odszkodowanie w razie dokonania przedwczesnego wyrębu drzewostanu. Obowiązek taki powstaje od dnia faktycznego wyłączenia gruntów z produkcji.

Podział kosztów

1. Należność jednorazowa (płatna w terminie 60 dni od momentu faktycznego wyłączenia gruntu z produkcji).
2. Opłaty roczne (10% należności rocznie, płatne przez 10 lat przy wyłączeniu trwałym).
3. Jednorazowe odszkodowanie za przedwczesny wyrąb drzewostanu (rekompensata za ścięcie drzew przed osiągnięciem przez nie tzw. wieku rębności).

Wyjątek – Przywilej dla budownictwa jednorodzinnego (Art. 12a ustawy)

Art. 12a. Obowiązek uiszczenia należności i opłat rocznych, a w odniesieniu do gruntów leśnych również jednorazowego odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 1, nie dotyczy wyłączenia gruntów z produkcji rolniczej lub leśnej na cele budownictwa mieszkaniowego:

1) do 0,05 ha w przypadku budynku jednorodzinnego;

2) do 0,02 ha, na każdy lokal mieszkalny, w przypadku budynku wielorodzinnego.

Jeśli zatem pod dom, taras i podjazd wyłączasz 500 m² lasu, nie płacisz opłat rocznych ani należności!

Uwaga na koszt wyrębu: Zwolnienie z art. 12a nie zwalnia z obowiązku zapłaty jednorazowego odszkodowania za przedwczesny wyrąb drzewostanu, jeżeli na wyłączanym terenie rosną młode drzewa, które trzeba usunąć. Tę kwotę organ wylicza indywidualnie na podstawie opisu taksacyjnego.

Jeśli przekroczysz próg 500 m² lasu, nadwyżka jest opodatkowana w pełnej wysokości (stawki należności zależą od typu siedliskowego lasu przeliczonego na hektary).

Po uzyskaniu ostatecznej decyzji pozytywnej możesz dołączyć ją do wniosku o pozwolenie na budowę lub zgłoszenia.

Otrzymałem odmowę wyłączenie z produkcji leśnej – co dalej?

Lasy Państwowe stoją na straży substancji leśnej i w praktyce bardzo rygorystycznie interpretują przepisy, nierzadko odmawiając wyłączenia gruntu nawet wtedy, gdy inwestor działa w granicach prawa. Częstą przyczyną odmowy jest rzekoma „sprzeczność z planem miejscowym” w zakresie detali (np. brak bezpośredniego wpisu o drodze czy mediach w jednostce planistycznej danego terenu leśnego).

Jeśli otrzymałeś/otrzymasz decyzję odmowną, nie składaj broni. Z pewnością przegrałeś bitwę, ale masz jeszcze szansę na wygranie całej batalii. Korzystając z przysługującego Ci odwołania, pozostajesz w grze, ale musisz przeprowadzić je bezbłędnie proceduralnie.

Organem wyższego stopnia jest Dyrektor Generalny Lasów Państwowych w Warszawie (art. 5 ust. 1 ustawy w zw. z art. 17 pkt 3 KPA) i to do niego za pośrednictwem organu, który go wydał (czyli fizycznie do regionalnej dyrekcji – RDLP, która wydała odmowę), a nie bezpośrednio do Warszawy składasz odwołanie. Powszechny błędem jest składanie odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławcze (SKO), który rozpatruje wyłącznie sprawy gruntów rolnych orzekane przez Starostów.

Pamiętaj!  Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji.

Jeśli składasz odwołanie osobiście miej ze sobą kopię i zażądaj na niej pieczęci z datą wpływu. To dowód na to, że odwołanie zostało złożone w terminie. Uchybienie czternasto dniowemu terminowi zamyka Ci drogę do odwołania.

Pułapka pełnomocnictwa na druku Lasów Państwowych

Urzędowe druki pełnomocnictw, które Lasy Państwowe udostępniają na swoich stronach, bardzo często zawierają podstępny zapis ograniczający umocowanie wyłącznie do: „reprezentowania przed Dyrektorem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w.…”. To pełnomocnictwo daje Ci tylko umocowanie w I instancji. W przypadku odwołania jest nieskuteczne, gdyż wygasło z chwilą wydania decyzji. Przygotuj od początku własne pełnomocnictwo administracyjne, obejmujące umocowanie do działania przed organami I i II instancji (w tym przed Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych) lub pamiętaj, aby przy złożeniu odwołania dołączyć pełnomocnictwo do reprezentowania przed Dyrektorem Generalnym Lasów Państwowych i ponownie wnieść opłatę skarbową.

Po złożeniu wniosku otrzymasz zawiadomienie od RDLP o złożeniu wniosku w terminie i przekazaniu do organu II instancji za ich pośrednictwem.

W jakim terminie organ II instancji rozpatrzy odwołanie?

Co do zasady w terminie 30 dni od otrzymania odwołania, czyli od daty, kiedy odwołanie oficjalnie wpłynęło do generalnego Dyrektora Lasów Państwowych. Jednak Art. 36 § 1 KPA daje możliwość wydłużenia tego terminu: O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia

Proces wyłączenia gruntu z produkcji leśnej wymaga cierpliwości, skrupulatności i znajomości granic władzy urzędniczej. Lasy Państwowe to instytucja wymagająca twardego, opartego na faktach dialogu. Jeśli Twoja dokumentacja będzie przygotowana z chirurgiczną precyzją, a w razie sporu nie zawahasz się skorzystać z drogi odwoławczej – masz dużą szansę ochronić swoją inwestycję, czego życzę Tobie i moim klientom.